Yerelleştirme Nedir? Çeviriden Farkı ve Çok Dilli Sitede Uygulanması

Yerelleştirme (localization), bir web sitesini veya ürünü hedef pazardaki kullanıcının dili, kültürü, alışkanlıkları ve yasal gereklilikleriyle uyumlu hale getirmektir. Çeviri bu sürecin bir parçasıdır: metni bir dilden diğerine doğru şekilde aktarır. Yerelleştirme ise bunun ötesine geçer; o dilde gerçekten aranan kelimeleri, tarih ve sayı biçimlerini, para birimini, ödeme yöntemlerini, hitap biçimini ve hukuki metinleri de uyarlar. Kısacası çeviri “ne yazdığınızı”, yerelleştirme ise “kime yazdığınızı” merkeze alır. Bu yazıda farkı somut örneklerle, kendi çok dilli içerik çalışmalarımızdan çıkardığımız derslerle anlatıyoruz.

Çeviri ile yerelleştirme arasındaki fark

• Çeviri: Metnin anlamını başka bir dile doğru aktarır. Kaynak metin merkezdedir.
• Yerelleştirme: Metni, görselleri, biçimleri, fiyatları ve örnekleri hedef kullanıcıya göre uyarlar. Okuyucu merkezdedir.
• Uluslararasılaştırma (internationalization): Bir site veya yazılımın baştan birden fazla dili ve biçimi destekleyecek şekilde kurulmasıdır; yerelleştirmenin teknik zeminidir.

Kusursuz bir çeviri bile yerelleştirme yapılmadığında başarısız olabilir. Örneğin dilbilgisi açısından hatasız bir sayfa, o ülkede kimsenin aramadığı bir terimi başlığa koyuyorsa arama sonuçlarında görünmez; fiyatlar yanlış biçimde yazılmışsa güven kaybettirir.

En büyük fark: insanlar aynı şeyi farklı kelimelerle arar

Çok dilli içerik hazırlarken kendi ürünlerimiz için yaptığımız anahtar kelime araştırması bu farkı çok net gösterdi. Spor tesisleri için geliştirdiğimiz Multi Score Screen canlı skor yazılımı hakkında yazarken, İngilizce “scoreboard software” ifadesinin doğrudan çevirileri her dilde aynı karşılığı vermedi. Google'ın otomatik tamamlama önerilerinde Türkçede “skorbord” ve “skor tabelası”, Almancada “Anzeigetafel” ve “Spielstandsanzeige”, İspanyolcada “marcador”, Rusçada ise “табло” öne çıktı. Türkçede “skorbord” yazımının “skorboard” yerine daha çok önerilmesi gibi ayrıntılar bile hangi kelimenin başlığa gireceğini belirledi.

Aynı durum aranan konunun kendisinde de görülür. Almanca kullanıcılar padelde sayımı “Padel Zählweise” diye ararken, İspanyolca kullanıcılar “puntuación pádel” ifadesini kullanıyor ve kelimeyi aksanlı yazıyor. Bu yüzden her dilde başlık ve alt başlıkları, kaynak metnin çevirisi yerine o dildeki gerçek arama niyetine göre yeniden yazdık. Çok dilli sitelerde SEO'nun teknik tarafını, yani hreflang ve URL yapısını hreflang rehberimizde anlattık; yerelleştirme ise bu altyapının içine doğru kelimeleri yerleştirmektir.

Çok dilli anahtar kelime araştırması nasıl yapılır?

1. Ana dili o dil olan biriyle başlayın: Konuyu anlatın ve “bunu nasıl arardın?” diye sorun; ilk tohum kelimeler buradan çıkar.
2. Otomatik tamamlamayı hedef dil ve ülke ayarıyla kontrol edin: Aynı dilin farklı ülkelerdeki kullanımı değişebilir.
3. Arama sonuçlarına bakın: Üst sıralardaki sayfalar ürün mü, rehber mi, karşılaştırma mı? Bu, arama niyetini gösterir.
4. Her kelimeyi tek bir sayfaya atayın: Aynı kelimeyi iki sayfaya hedeflemek, sayfaların birbiriyle yarışmasına yol açar.
5. Rakam uydurmayın: Arama hacmi verisine erişiminiz yoksa kararı niyet ve öneri sinyallerine göre verin ve bunu belgeleyin.

Biçimler: tarih, sayı, para birimi ve birimler

Yerelleştirmenin en çok gözden kaçan kısmı biçimlerdir. Tarihler Türkiye ve Almanya'da gün.ay.yıl, ABD'de ay/gün/yıl sırasıyla yazılır. Sayılarda binlik ve ondalık ayıracı dile göre değişir: aynı fiyat İngilizcede “$1,299”, Türkçede ve Almancada “$1.299”, Rusçada ise “$1 299” şeklinde yazılır. Bu sitedeki fiyat sayfası da her dilde bu kurala göre gösterilir. Ölçü birimleri (metre ve feet, kilogram ve libre), adres ve telefon biçimleri, haftanın ilk günü ve saat gösterimi (24 saat mi, ÖÖ/ÖS mi) de pazara göre ayarlanmalıdır. Bu ayrıntıların hiçbiri çeviri araçlarının otomatik olarak düzelttiği şeyler değildir.

Kültürel uyum: ton, görsel ve örnekler

Hitap biçimi dilden dile farklıdır: Türkçede kurumsal sitelerin çoğu “siz” der; Almancada “Sie” ve “du” arasındaki seçim markanın kişiliğini belirler; İspanyolcada “usted” ve “tú” bölgeye ve sektöre göre değişir. Görseller de mesaj taşır: hedef pazarda tanıdık olmayan bir ortam veya kıyafet, içeriğin “bizim için yazılmadığı” izlenimini verebilir. Örnekleri, vaka çalışmalarını ve müşteri yorumlarını mümkünse o pazardan seçmek, güveni en hızlı artıran yerelleştirme adımıdır. Mizah ve deyimler ise doğrudan çevrildiğinde çoğunlukla anlamını kaybeder.

Hukuki ve güven unsurları

Her pazarın kendi yasal beklentileri vardır. Türkiye'de KVKK, Avrupa Birliği'nde GDPR kişisel verilerin işlenmesine kurallar koyar; Almanya'da web sitelerinde künye (Impressum) bulunması beklenir. Çerez bildirimleri, iade ve cayma hakları, fatura bilgileri ve fiyatlara vergi dahil olup olmadığı da pazara göre değişir. Bu metinler yalnızca çevrilmemeli, ilgili hukuka göre uyarlanmalı ve bir uzman tarafından kontrol edilmelidir. Yerel telefon numarası, yerel saatlerle belirtilmiş çalışma saatleri ve o dilde yanıt veren bir destek kanalı da güveni artırır.

Ne zaman çeviri yeterli, ne zaman yerelleştirme şart?

Her sayfa için aynı yatırımı yapmak gerekmez. Ana sayfa, ürün ve hizmet sayfaları, fiyatlar ve iletişim gibi satış getiren sayfalar tam yerelleştirmeyi hak eder: anahtar kelime araştırması, uyarlanmış örnekler ve kontrol edilmiş biçimler. Uzun kuyruklu bilgi yazıları ve yardım içerikleri için kaliteli bir çeviri, sözlük ve kısa bir ana dil kontrolü çoğu zaman yeterlidir. Yapay zekâyı bu süreçte ilk taslak için kullanmanın yollarını WordPress yapay zekâ çeviri rehberimizde anlattık.

Yerelleştirmeyi WordPress'te uygulamak

Pratikten bir örnek: tek bir fiyat satırı

Yerelleştirmenin tek bir satırda bile ne kadar iş çıkardığını en iyi fiyat gösterimi anlatır. Bir ülkedeki bireysel müşteri, fiyatın vergiler ve kargo dahil olup olmadığını hemen görmek ister; kurumsal müşteriler ise çoğu zaman vergisiz fiyatı görmeye alışkındır. Para birimi, sayı biçimi, ödeme döneminin nasıl yazıldığı (“aylık”, “yıllık”) ve hatta para birimi simgesinin rakamdan önce mi sonra mı geldiği pazara göre değişir. Bu yüzden aynı plan, iki dil sürümünde yalnızca farklı kelimelerle değil, farklı bilgilerle de gösterilmek zorunda kalabilir. Bu tür kararları çevirmenlerin, editörlerin ve geliştiricilerin birlikte kullandığı kısa bir yerelleştirme rehberine yazmak, her yeni sayfada aynı tartışmanın yeniden yapılmasını önler ve sitenin bütün dillerde tutarlı kalmasını sağlar.

Yerelleştirmeyi WordPress'te uygulamak

Teknik tarafta her dilin ayrı URL'si, çevrilmiş SEO alanları, dil başına menüler ve tarih ile sayı biçimlerini doğru gösteren bir tema gerekir. Kendi eklentimiz AYM Multilingual, sözlük ve toplu çeviriyle terim tutarlılığını sağlar, WooCommerce fiyatlarını canlı kurla dönüştürür ve çevrilmemiş içerikleri sağlık kontrolüyle gösterir. Sitenize yeni bir dil eklemeye hazırlanıyorsanız WordPress dil ekleme rehberimizden başlayabilir, çok dilli anahtar kelime çalışması için SEO hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Paylaş:XLinkedInWhatsApp